Parafia Rzymskokatolicka Świętego Antoniego Padewskiego

Przypuszczalnie pierwszy kościół w Sokółce zbudował król Zygmunt II August w 1565 r. dla potrzeb dworu królewskiego. Uposażenie parafii wiąże się jednak dopiero z dokumentem wystawionym 6 stycznia 1592 r. przez króla Zygmunta III Wazę. Dziesięć lat później, 27 lipca 1602 r., ten sam monarcha powiększył uposażenie, uwzględniając w nadaniach szpital i szkołę parafialną oraz nakazując proboszczowi budowę świątyń filialnych w Pohanicy i Słoi (powstała w Szudziałowie). Pierwszym znanym proboszczem sokólskim był ks. Maciej Nabrda (Nabreda). Początkowo rozległe terytorium parafii, uszczupliły powstające w sąsiedztwie jednostki parafialne w Kundzinie (1593), Korycinie (1601) i Sokolanach (1618). W 1646 r. Sokółka stała się częścią oprawy Marii Ludwiki Gonzagi, żony króla Władysława IV. Królowa w 1652 r. przekazała parafię sokólską księżom misjonarzom św. Wincentego a Paulo. Po krótkim pobycie przenieśli się oni do Warszawy, a parafia wróciła pod opiekę księży diecezjalnych.Niewiele wiadomo o wyglądzie pierwszej, drewnianej świątyni parafialnej. Nosiła ona wezwanie Wniebowzięcia NMP. Znajdowały się w niej dwa ołtarze: główny z obrazem św. Anny oraz boczny poświęcony MB Różańcowej. W 1740 r. z inicjatywy ks. prob. Michała Kazimierza Płońskiego, kanonika inflanckiego, zbudowano nowy drewniany kościół. Z inwentarza z 1783 r. wiadomo, że miał od frontu dwie wieże i kruchtę, zakrystię przy prezbiterium, a na dachu krytą gontem sygnaturkę. Świątynia wymagała jeszcze wówczas wykończenia wież, nowego pokrycia dachu i oszalowania ścian. We wnętrzu pojawiły się dwa dodatkowe ołtarze: pełniący rolę głównego z obrazami MB Trockiej i św. Michała Archanioła oraz boczny z przedstawieniem św. Antoniego Padewskiego.W 1796 r. kościół i zabudowania plebańskie spłonęły. Przez kilka dziesięcioleci parafianom służyła prowizoryczna drewniana kaplica. Dopiero w latach 1840-1848, dzięki staraniom dziekana sokólskiego ks. Józefa Kryszczuna, zbudowano trójnawową murowaną świątynię w stylu klasycystycznym. Jej fasadę ozdobił pozorny portyk z sześcioma pilastrami, na którym wsparto trójkątny fronton (dziś wewnątrz znajduje się mozaika z wizerunkiem MB Ostrobramskiej z l. 80. XX w.). Dnia 9 czerwca 1850 r. kościół, tym razem pw. św. Antoniego, konsekrował bp wileński Wacław Żyliński. W 1862 r. poświęcono plac pod nowy cmentarz parafialny.W latach 1901-1904 dziekan sokólski ks. Anzelm Noniewicz rozbudował świątynię wg projektu inż. Wacława Chrościckiego. Do pierwotnego korpusu dodano dwie nawy i kaplice boczne oraz zakrystię za ołtarzem głównym i pomieszczenia pomocnicze. W 1907 r. ks. Noniewicz został pochowany w podziemiach jednej z nowych kaplic (MB Różańcowej).W 1920 r. terytorium parafii zmniejszyło się, kiedy część miejscowości przyłączono do nowej jednostki parafialnej w Rozedrance Starej. W 1926 r. za pieniądze uzyskane ze sprzedaży części gruntu kościelnego, zakupiono trzy nowe dzwony do świątyni. Za czasów ks. prob. Józefa Marcinkiewicza w ołtarzu głównym zamontowano namalowany w Wilnie obraz św. Antoniego. Kościół i zabudowania parafialne nie ucierpiały podczas II wojny światowej. W okresie powojennym przeprowadzono szereg prac restauracyjnych w obrębie kościoła sokólskiego. Wykonano dębowe ławki, wymieniono organy, położono nową polichromię i terakotę, a świątynia została zelektryfikowana. W latach 70. XX w. do Sokółki przywieziono obraz Miłosierdzia Bożego autorstwa Ludomira Sleńdzińskiego, wykonany na zamówienie bł. ks. Michała Sopoćko w 1966 r. Pierwotnie obraz miał być przekazany Ojcu Świętemu, a drugi, bliźniaczy - Episkopatowi Polski, jednak ostatecznie znalazł się w bocznym ołtarzu sokólskiej świątyni. Przed beatyfikacją ks. Sopoćki peregrynował po wszystkich parafiach Archidiecezji Białostockiej.Z inicjatywy ks. Tadeusza Kalinowskiego przebudowano schody wejściowe do kościoła, a w 1989 r. wystawiono dom katechetyczny (w stanie surowym). Kolejny prob. ks. Stanisław Gniedziejko wykończył go i zaadoptował na plebanię. Przeprowadził także restaurację kościoła z zewnątrz, wymienił pokrycie dachu i wyremontował organy. Za jego posługi uporządkowano otoczenie świątyni (wykonano remont muru wokół kościoła i nowy parking).W 2008 r. w parafii miało miejsce uznane przez Kościół wydarzenie eucharystyczne. Na upuszczonym z puszki komunikancie pojawiła się plama przypominająca krew. W 2009 r. abp Edward Ozorowski podniósł kościół św. Antoniego do rangi kolegiaty i powołał Kolegiacką Kapitułę Najświętszego Sakramentu, której charyzmatem jest troska o kult i szerzenie czci Chrystusa Eucharystycznego. Powołana do zbadania zjawiska komisja kościelna, po zapoznaniu się z wynikami analiz przeprowadzonych przez patomorfologów z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku orzekła, że "wydarzenie z Sokółki nie sprzeciwia się wierze Kościoła, a raczej ją potwierdza". W 2011 r. Cząstkę Ciała Pańskiego wystawiono do publicznej adoracji w kaplicy MB Różańcowej, a do parafii ciągle napływają świadectwa doznanych łask.Kaplice na terenie parafii: Kaplica pw. św. Józefa w domu zakonnym Zgromadzenia Sióstr Służebnic Jezusa w Eucharystii, Sokółka, ul. Wróblewskiego 4.Kaplica pw. Matki Bożej Miłosierdzia w domu zakonnym Sióstr Służek NMP Niepokalanej, Sokółka, ul. Mickiewicza 6. Cmentarz grzebalny:200 m od kościoła, założony kilkadziesiąt lat temu, powiększony w 1973 r. i w 1994 r., pow. ponad 2 ha.Domy zakonne na terenie parafii: Zgromadzenie Sióstr Służebnic Jezusa w Eucharystii, Sokółka, ul. Wróblewskiego 4, tel. 85-711-34-99Zgromadzenie Sióstr Służek NMP Niepokalanej, Sokółka, ul. Mickiewicza 6, tel. 85-711-48-89