Parafia Rzymskokatolicka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Historia parafii związana jest z opactwem cysterskim. Dnia 28 kwietnia 1288 r. spisano we Włocławku umowę między biskupem Wisławem, a klasztorem Cystersów w Byszewie, w wyniku której osada Smeysche (dzisiejsze Koronowo), drogą zamiany przeszła na własność konwentu. Osada mieściła się w malowniczej dolinie rzeki Brdy, otoczonej wysokimi, zalesionymi wzgórzami. Ponadto krzyżowały się tu ważne szlaki handlowe ze Świecia do Nakła oraz z Gdańska do Poznania. Z tych powodów uznano, że opactwo byszewskie będzie miało lepsze warunki rozwoju w nowym miejscu. Cystersi po przeprowadzce przystąpili do budowy masywnego kościoła i klasztoru. Jako datę ukończenia budowy zasadniczej bryły kościoła podaje się rok 1350. Nazwę koronowo użyto po raz pierwszy w dokumencie z 1348 roku, ale powszechnie przyjęła się ona w końcu XIV w. Po prawie stuletnim okresie rozwoju, klasztor koronowski w wyniku zbrojnych starć z okolicznym rycerstwem został spalony wraz z księgozbiorami i archiwaliami. Również Husyci i Krzyżacy napadali i grabili opactwo koronowskie. Dnia 10 października 1410 roku pod Koronowem (w miejscowości Wilcze), miała miejsce ostatnia bitwa rycerska średniowiecznej Europy, która zadała ostateczną klęskę armii krzyżackiej. W roku 1523 biskup natureński i sufragan gnieźnieński Mikołaj Mściwy konsekrował kościół i siedem ołtarzy. Była to tzw. rekoncyliacja po wcześniejszych zniszczeniach i profanacjach. W latach 1686 - 1706, za rządów opata Ignacego Bernarda Gnińskiego, kościół i klasztor poddano gruntownej przebudowie. Zbarokizowano całe wnętrze kościoła oraz dodano nowe barokowe wyposażenie. W roku 1918 okupacyjne władze pruskie dokonały kasaty Zakonu Cystersów. Kościół oddano parafii, a zabudowania klasztorne zamieniono na więzienie, które funkcjonuje do dnia dzisiejszego. Kolejną ważną datą jest dzień 18 października 2000 r. w którym kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny został podniesiony do rangi Kolegiaty oraz erygowano Kapitułę Kolegiacką Koronowską. Dnia 9 października 2010 roku Kongregacja Kultu i Dyscypliny Sakramentów i Kultu Bożego z upoważnienia Ojca Świętego Benedykta XVI wydała dekret podnoszący Kolegiatę do rangi Bazyliki Mniejszej. Na terenie parafii znajduje się także drugi kościół z XVI wieku pw. Św. Andrzeja Apostoła. Przed kasatą Zakonu Cystersów był kościołem parafialnym, zwanym również „Farnym”. Obecnie jest kościołem filialnym.